Motorless solid-state cooler zet processorwarmte om in koeling

Onderzoekers uit Duitsland en Japan tonen een solid-state koelconcept dat warmte gebruikt om zelf de benodigde beweging op te wekken. De proefopstelling werkt met shape-memory alloys en kan in theorie restwarmte uit chips of datacenters benutten voor koeling.

De motorless solid-state cooler uit een gezamenlijk Duits-Japans onderzoek laat zien dat warmte zelf een koelcyclus kan aandrijven. In plaats van een motor of compressor gebruikt het prototype twee dunne lagen van shape-memory alloy, waardoor restwarmte in theorie kan worden omgezet in koeling.

motorless solid-state cooler – Motorless solid-state cooler zet processorwarmte om in koeling

Meer technologienieuws vind je op de TostieTech Tech-nieuwspagina.

Hoe de motorless solid-state cooler werkt

Het prototype komt van onderzoekers van het Karlsruhe Institute of Technology (KIT) en de University of Tsukuba en werd beschreven in Nature Energy op 28 augustus. De opstelling gebruikt twee ultradunne metalen films: een TiNi-film als actuator en een TiNiFe-film als koelmateriaal. De actuator krimpt wanneer hij wordt verwarmd en zet daarmee mechanische beweging om in de spanning op de tweede film. Die belasting en ontlasting veroorzaakt in het TiNiFe-materiaal een omkeerbare faseovergang die voor de koeling zorgt. Het opvallende verschil met veel andere solid-state koeltechnieken is dat hier geen elektrische motor nodig is om die beweging steeds opnieuw te leveren.

Metingen: warmtebron aan, koeling blijft werken

In laboratoriumtests leverde Joule-verwarming van de actuator tot 86 graden Celsius een temperatuurspan van 12,9 kelvin op in de refrigerant-film. Op systeemniveau was dat 4,0 kelvin tussen de warme en koude zijde van de complete koelopstelling. Toen de onderzoekers de elektrische verwarming vervingen door een externe warmtebron van 130 graden Celsius, bleef het systeem nog steeds werken en werd een temperatuurspan van 2,2 kelvin op apparaatniveau gemeten. Daarmee is aangetoond dat niet per se elektriciteit nodig is om de elastocalorische cyclus aan te sturen, al blijft de demonstratie nog klein en experimenteel.

Waarom dit interessant is voor chips en datacenters

Volgens de onderzoekers past elastocalorische koeling in de bredere zoektocht naar alternatieven voor compressiekoeling en thermoelectric cooling. De klassieke dampcompressiecyclus is volwassen en efficiënt, maar vraagt een compressor en werkt met koelmiddelen die klimaatimpact kunnen hebben. Thermo-elektrische koelers zijn compacter, maar zitten volgens de aangehaalde onderzoekers grofweg op 10 tot 15 procent van de theoretische efficiëntiegrens. Het idee achter deze motorless solid-state cooler is dat afvalwarmte van bijvoorbeeld processors of datacenters zelf een deel van het koelproces kan voeden. Dat betekent niet dat zulke systemen nu al klaar zijn voor consumentenhardware; de huidige prototype-opstelling is nog ver verwijderd van praktische koelers voor pc’s of serverracks.

TostieTech duiding

Dit onderzoek is vooral interessant omdat het een bekend probleem in koeling anders benadert: niet elektrische energie gebruiken om koeling te maken, maar warmte zelf inzetten als aandrijving voor die koelcyclus. Dat maakt het concept aantrekkelijk voor situaties waarin juist veel restwarmte beschikbaar is, zoals in datacenters of rond krachtige chips. Tegelijk laat de publicatie ook zien hoe vroeg deze techniek nog is. De gemeten temperatuurverschillen zijn klein en de opstelling is opgebouwd uit ultradunne films in een laboratoriumomgeving. Voor consumenten betekent dit daarom vooral dat er een veelbelovende richting is voor solid-state koeling, niet dat processors binnenkort zichzelf gaan koelen met hun eigen waste heat. De praktische stap van demonstratie naar bruikbaar systeem blijft groot, zeker als ook betrouwbaarheid, opschaling en integratie met bestaande koelhardware moeten kloppen.


Bron: Tom's Hardware

Geef een reactie